SUDETY
Strona główna » Aktualny numer » Zawory w okolicach Chełmska Śląskiego użytkownik: gość
Towarzystwo Dolnośląskie SUDETY
  Statut
  Kontakt
Redakcja
  Prenumerata i sprzedaż
  Reklama w SUDETACH
  Wydawca
  Kontakt
Bibliografia zawartości
Aktualny numer
  Największa śląska szubienica stała w Złotoryi
  Zawory w okolicach Chełmska Śląskiego
  Sudecki bestiariusz drapieżników (9)
Stałe rubryki
  Ratusze sudeckie
  Sudeckie legendy
  Na starej pocztówce
  Nasz tomik poetycki
  Sudeckie rezydencje
  Zamki sudeckie
  Z geomorfologii Sudetów
  Śladami dawnego osadnictwa w Sudetach
Mapa serwisu
  Linki


Zawory w okolicach Chełmska Śląskiego

Okolice Chełmska Śląskiego są znanym i chętnie odwiedzanym przez turystów obszarem. Jednak większość wycieczek kończy się na Rynku i słynnych Domkach Tkaczy (tzw. 12 Apostołach), a na południe od Chełmska, niestety, już niewiele osób zagląda. A tymczasem jest to miejsce szczególne, wyróżniające się nie tylko walorami krajobrazowymi, lecz także dużym nagromadzeniem geologicznych ciekawostek. W poprzednich dwóch artykułach zapoznaliśmy się ze skamieniałym lasem na Jańskim Wierchu w Górach Jastrzębich oraz z tajemniczymi sztolniami w okolicach Uniemyśla. Kontynuujmy więc naszą geowędrówkę po tych okolicach i zajrzyjmy w pasmo Zaworów na odcinku Chełmsko Śląskie – Okrzeszyn.

Zawory to niewielkie pasmo stanowiące północne przedłużenie Gór Stołowych. Popularną atrakcją tych niewielkich gór (najwyższy szczyt Róg osiąga 715 m n.p.m.) są Skałki Gorzeszowskie, znane jako rezerwat przyrody „Głazy Krasnoludków”. Jednak w południowej części polskich Zaworów również można spotkać ciekawe formy terenu, w tym także efektowne skałki. Na odcinku Chełmsko Śląskie – Okrzeszyn Zawory mają postać wyraźniej kuesty, inaczej nazywanej progiem strukturalnym. Jeśli spojrzymy na nie z podejścia na Róg (np. z trawersującego je niebieskiego szlaku), to ujrzymy asymetryczny kształt tych gór. Ich północno-zachodnie stoki opadają stromo w stronę Chełmska Śląskiego, a południowo-wschodnie wręcz przeciwnie – tworzą wierzchowinę o niewielkim nachyleniu. Jest to przykład rzeźby krawędziowej, charakterystycznej dla obszarów zbudowanych z wychylonych od poziomu warstw skalnych o różnej odporności. Dolne partie Zaworów budują piaskowce dolnego triasu, na których zalegają bardziej odporne na niszczenie kredowe piaskowce i mułowce, tworzące partie szczytowe. Wszystkie warstwy skalne zapadają tutaj na południowy wschód pod kątem 5 stopni. Ponieważ piaskowce stanowiące oś grzbietu są bardziej odporne na niszczenie niż otaczające je skały, tworzą formę wypukłą o asymetrycznym kształcie. W kierunku południowo-wschodnim stok naśladuje nachylenie warstw (to zaproże kuesty), zaś w kierunku przeciwnym mamy do czynienia z czołem kuesty i przekrojem przez warstwę piaskowca.

[...]


Tekst i zdjęcia Roksana Knapik

Cały tekst w „Sudetach” nr 1/165 styczeń-luty 2017



Biuletyn przygotowuje
zespół redakcyjny
Miesięcznika "SUDETY"
Kościuszki 51a, 50-011 Wrocław
tel. 71 342 20 57 w. 413, fax. 71 341 32 04
sudety@sudety.ig.pl
licznik: 0 odwiedzin