Dwór w worku
Kostrzyna to niewielka wieś w północno-wschodniej części Wyniosłości Działoszyna na Pogórzu Izerskim, w pobliżu granicy z Czechami, na obszarze tzw. Worka Turoszowskiego.
Najstarsza nazwa miejscowości, Trappetelaw, pochodzi z 1387 r., a kolejne to Trapittlawe (1390), Traptelau i Traptlau (1402), Trattlaw (1430), Trattelaw (1492) oraz Trattlau (1671), używana do końca drugiej wojny światowej. W 1945 r. wieś nazwano Tratów, a od 1947 r. obowiązuje nazwa Kostrzyna.
Miejscowość, początkowo powiązana z dobrami frydlandzkimi, leżąca na terenie Górnych Łużyc, należała do Królestwa Czeskiego, następnie do Austrii, Saksonii, a dopiero w 1945 r. znalazła się w granicach państwa polskiego. W 1402 r. Johann von Gersdorff z Radomierzyc sprzedał Kostrzynę ówczesnemu właścicielowi Czochy, Wenzelowi von Dohna z Grabštejnu (niem. Grafenstein). Trudno jednoznacznie określić, kto był właścicielem wsi do początków XVII w. Być może wieś dzieliła się na części, należące do różnych osób. Według niektórych autorów do 1609 r. miejscowość należała do rodziny von Dohna, a pierwszym z nich był Wenzel II, który nabył Kostrzynę w 1402 r., ostatnim natomiast Karl von Dohna.
Według innych autorów miejscowość należeć miała do von Gersdorfów. W 1456 r. wymieniani są jako jej właściciele Bernhard, Georg i Andreas. W 1492 r. król czeski Władysław Jagiellończyk nadać miał Kostrzynę jako lenno braciom Balthasarowi, Casparowi i Nickelowi oraz ich kuzynom Christophowi i Hansowi. W 1576 r. von Pentzig wymieniony był jako właściciel wsi, która później należała do von Uechtritzów.
W XVIII w. Kostrzyna należała do rodziny von Kyaw (Kyau, Kya, Key, Keyec, Kyj). Rudolph Wilhelm (1696-1744) przekazał testamentem dobra rycerskie Kostrzyna i Ręczyn synowi Ernstowi Rudolphowi baronowi von Kyaw (1721-1770). Później właścicielem był von Götz, a nastepnie Friederike Charlotte von Schönberg (1796), a po niej Johann Wilhelm Traugott von Schönberg (1800). Ostatnimi właścicielami pałacu byli pochodzący z luterańskiej rodziny von Tauchnitzowie, z której najważniejszą postacią był Christian Bernhard von Tauchnitz (1816-1895), wydawca, założyciel firmy Bernhard Tauchnitz Verlag, działającej w Lipsku w 1837 r., specjalizującej się w publikowaniu tłumaczeń literatury angielskiej i amerykańskiej, a także w wydawaniu książek w języku angielskim. 1 grudnia 1860 r. Christian Bernhard otrzymał tytuł barona w wielkim księstwie Sachsen-Koburg-Gotha, potwierdzony 23 stycznia następnego roku w Królestwie Saksonii. W latach 1866-1895 był konsulem brytyjskim przy dworze saskim. W 1866 r. cały swój majątek, w tym Kostrzynę i Ręczyn, zapisał swojej żonie Henriette de domo Morgenstern, a po niej dziedzicem został syn Christian Karl Bernhard, wicekonsul brytyjski. [...]
Pełny tekst w lutowych „Sudetach”
Tekst i zdjęcia Romuald M. Łuczyński
|
