SUDETY
Strona główna » Stałe rubryki » Śladami dawnego osadnictwa w Sudetach użytkownik: gość
Towarzystwo Dolnośląskie SUDETY
  Statut
  Kontakt
Redakcja
  Prenumerata i sprzedaż
  Reklama w SUDETACH
  Wydawca
  Kontakt
Bibliografia zawartości
Aktualny numer
  Badania archeologiczne na dawnym miejscu straceń w Chełmsku Śląskim
  Ludność ukraińska w regionie wałbrzyskim
  100 TON
Stałe rubryki
  Ratusze sudeckie
  Sudeckie legendy
  Na starej pocztówce
  Nasz tomik poetycki
  Sudeckie rezydencje
  Zamki sudeckie
  Z geomorfologii Sudetów
  Śladami dawnego osadnictwa w Sudetach
Mapa serwisu
  Linki


Śladami dawnego osadnictwa w Sudetach (34)


Witów – Nerbotin (Markrode)


Na wschód od Lewina Kłodzkiego, w bliskim jego sąsiedztwie, położona jest silnie wyludniona wieś Witów. Jej obszar obejmuje wschodnią część Wzgórz Lewińskich aż po ich granicę z Górami Orlickimi. Witów jest jedną ze starszych wsi w regionie. Powstał prawdopodobnie na początku XV w. w obrębie państewka homolskiego, a następnie wszedł w skład hrabstwa kłodzkiego. Grunty wsi stanowiły początkowo własność kamery śląskiej, ale z czasem – jako teren należący do posiadłości ziemskiej w Szczytnej – przeszły w ręce prywatne. Kolejnymi właścicielami byli m.in. hrabia von Bellegarde (poł. XVIII w.), von Stillfried (II poł. XVIII w.), major von Hochberg, von Pohl (XIX w.). Mimo bardzo malowniczego położenia i rozległych widoków rozciągających się z obszaru Witowa, wieś nigdy nie stała się letniskiem, w przeciwieństwie do wielu innych sąsiednich miejscowości. Podstawę utrzymania mieszkańców przez kilka wieków stanowiło tkactwo chałupnicze – zwłaszcza w XIX w. było to główne zajęcie ludności, a warsztaty tkackie znajdowały się praktycznie we wszystkich gospodarstwach. Witów, podobnie jak cała okolica Kudowy-Zdroju i Lewina Kłodzkiego, była w dużym stopniu zamieszkana przez ludność czeską – stąd też pochodzi określenie dla całego tego obszaru „Czeski kątek”. Pierwotna nazwa wsi o słowiańskiej genezie, Nerbotin, została w związku z tym w latach 30. XX w. zmieniona na brzmiącą bardziej niemiecko Markrode, na fali rosnącego nacjonalizmu w państwie niemieckim. Nazwa ta utrzymała się do wybuchu II wojny światowej.

Witów posiada obecnie zaledwie kilku
stałych mieszkańców, jednak w połowie
XIX w. miejscowość była znacznie większa
– w przedwojennych spisach ludności
odnotowano maksymalnie 166 osób
w 1871 r. Wyraźny proces wyludniania
rozpoczął się już w okresie przedwojennym
i do wybuchu II wojny światowej liczba
ludności spadła do 100 osób w 1939 r.
Spowodowały to głównie dwa czynniki. Po
pierwsze, upadek tkactwa chałupniczego,
stanowiącego zasadnicze źródło dochodów
mieszkańców. Po drugie, zmiana
przebiegu głównej drogi, prowadzącej z Dusznik-Zdroju do Kudowy-Zdroju,
która pierwotnie prowadziła z przełęczy
Polskie Wrota w kierunku zachodnim
właśnie przez Witów, a dopiero w późniejszym
okresie została poprowadzona
doliną Wyżnika, którędy do dziś biegnie
główny szlak komunikacyjny w tym rejonie
(droga krajowa nr 8). Przyczyniło
się to do pozostawienia wsi na uboczu,
co spowodowało duże opóźnienie w rozwoju
– przykładowo, elektryfikacja wsi
nastąpiła dopiero po II wojnie światowej.
Trudności w dojeździe, brak połączeń
komunikacyjnych, w zestawieniu z niekorzystnymi
warunkami przyrodniczymi
dla rozwoju rolnictwa (m.in. wysokie położenie
n.p.m. i znaczne nachylenie części
gruntów oraz płytkie gleby), przyczyniły
się do dalszego wyludniania wsi w okresie
powojennym. Ubytek ludności spowodowany
był również znacznie mniejszym
napływem nowych osadników w stosunku
do liczby mieszkającej tu wcześniej ludności
niemieckiej, wysiedlonej po wojnie.
Po początkowym zasiedleniu powojennym
zamieszkanych było 16 gospodarstw, ale
już od lat 50. XX w. obserwowany był dalszy
intensywny odpływ ludności i w latach
70. XX w. funkcjonowało we wsi już tylko
sześć gospodarstw rolnych. Obecnie użytkowanych
jest – stale lub tylko okresowo
– sześć domostw, przy czym działalność
rolnicza ograniczona jest praktycznie
wyłącznie do hodowli bydła prowadzonej
w jednym gospodarstwie.

[...]
Tekst i zdjęcia Agnieszka Latocha
Pełny tekst w „Sudetach”  1/169, styczeń-luty 2019



Biuletyn przygotowuje
zespół redakcyjny
Miesięcznika "SUDETY"
ul. Kościuszki 142,
50-439 Wrocław
tel. 71-342 20 57
sudety@atutoficyna.pl
licznik: 0 odwiedzin